Polska w Unii Europejskiej

1989

    Zawarcie przez rząd Tadeusza Mazowieckiego umowy o handlu i współpracy z EWG i powołanie do życia Przedstawicielstwa RP przy Wspólnotach Europejskich w Brukseli. Narodziny programu pomocy PHARE i pomysłu stowarzyszenia Polski z EWG.

1990

    Rząd Tadeusza Mazowieckiego uznaje uzyskanie pełnego członkostwa w Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej za strategiczny cel polskiej polityki zagranicznej. Pod koniec roku zaczynają się rokowania na temat układu o stowarzyszeniu Polski z EWG.

1991

    16 grudnia Polska i EWG podpisują Układ Europejski, dający Polsce status państwa stowarzyszonego. Układ, który wszedł w życie 1 lutego 1994 r., przewiduje stopniowe znoszenie ograniczeń w handlu artykułami przemysłowymi miedzy Polska a Wspólnota (w 1993 roku przeobrażona w Unie Europejska) i ograniczona liberalizacją handlu artykułami rolnymi. Ponadto zobowiązuje Polskę do dostosowania w określonym zakresie swoich przepisów do standardów europejskich.

1993

    Przywódcy Unii Europejskiej zebrani w czerwcu w Kopenhadze wyrażają wole przyjęcia w przyszłości państw stowarzyszonych, jeśli spełnia one wyznaczone im kryteria polityczne i gospodarcze, a sama Unia będzie do tego odpowiednio przygotowana. Kryteria te (zwane kryteriami kopenhaskimi) to: stabilne instytucje polityczne gwarantujące demokracje, rządy prawa, przestrzeganie praw człowieka oraz poszanowanie i ochroną mniejszości; funkcjonowanie gospodarki rynkowej zdolnej do sprostania konkurencji wewnątrz Unii oraz zdolność do przyjęcia zobowiązań członka Unii.

1994

    8 kwietnia Polska składa wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej, uznawszy, że potrafi spełnić kryteria kopenhaskie. W grudniu Rada Europejska przyjmuje w Essen strategie przedczłonkowską, która rozszerza zakres współpracy politycznej i gospodarczej z krajami Europy Środkowowschodniej. W ramach unijnego programu bezzwrotnej pomocy finansowej na wsparcie reform gospodarczych, społecznych i administracyjnych Polska otrzymuje w latach 1990-1994 nieco ponad miliard ECU.

1995

    W czerwcu szczyt Unii w Cannes przyjmuje Białą Księgą w sprawie włączenia państw stowarzyszonych do rynku wewnętrznego UE. Dokument zawiera wskazówki, jak dostosować się do głównych wymagań tego rynku.
    W grudniu na spotkaniu w Madrycie przywódcy Unii oświadczają, ze negocjacje w sprawie przyjęcia pierwszej grupy krajów do UE rozpoczyna się sześć miesięcy po zakończeniu Konferencji Międzyrządowej na temat reformy Unii. Reforma ta ma m.in. przygotować UE do działania w poszerzonym gronie.

1996

    26 lipca Rząd Polski przekazuje Brukseli odpowiedzi na kwestionariusz, który stanowi podstawę do przygotowania opinii o polskiej gospodarce.
    12 września, przemawiając w Sejmie w czasie wizyty w Polsce, prezydent Francji Jacques Chirac oświadcza, ze jego pragnieniem jest, by Polska była członkiem UE od 2000 r.
    Na Unie Europejska przypada już 67 procent polskiej wymiany handlowej, ale polski import z UE rośnie szybciej niż eksport. Saldo w handlu z UE jest dla Polski ujemne, w 1996 wyniosło ponad 7,5 mld USD.

1997

    16 lipca Komisja Europejska wydaje przychylna opinie w sprawie przyjęcia Polski do Unii, zalicza Polskę do grupy sześciu państw najlepiej przygotowanych do rozpoczęcia rokowań akcesyjnych (pięciu pozostałych to Cypr, Czechy, Estonia, Słowenia i Węgry).
    2 października, po zakończeniu prac Konferencji Międzyrządowej, kraje UE podpisują Traktat Amsterdamski, nowa podstawa prawna Unii. Choć nie przyniósł on zasadniczej reformy instytucjonalnej, zapowiedział zmiany wystarczające do przyjęcia pierwszej grupy państw.
    13 grudnia Szczyt Unii Europejskiej w Luksemburgu zaprasza do negocjacji członkowskich Polskę i cztery inne kraje Europy Środkowowschodniej oraz Cypr.

1998

    31 marca otwarto negocjacje członkowskie miedzy UE a Polska, a także Cyprem, Czechami, Estonią, Słowenią i Węgrami.
    W maju Komisja Europejska wstrzymała 34 mln ECU (euro) z 212 mln przeznaczonych dla Polski w ramach PHARE na 1998 rok. Komisja uzasadniła te decyzje złym przygotowaniem części projektów.
    4 listopada KE opublikowała pierwszy doroczny raport o postępach Polski na drodze do członkostwa. Potwierdziła w nim dobrą ocenę Polski w spełnianiu kryteriów politycznych i ekonomicznych, braki w dostosowaniu prawodawstwa i instytucji do norm Unii.

1999

    13 października KE opublikowała drugi roczny raport o postępach Polski na drodze do członkostwa. Krytycznie oceniła dostosowanie prawne Polski do UE, uważając, ze Polska skoncentrowała energie polityczna i administracyjna na reformach wewnętrznych i w rezultacie nie osiągnęła znaczącego postępu w procesie dostosowania prawa. Jednocześnie KE uznała, ze Polska wraz z Węgrami jest wśród kandydatów najbliższą spełnienia kryteriów ekonomicznych członkostwa UE.
    11 grudnia na szczycie w Helsinkach Unia zaprosiła do negocjacji członkowskich dalszych sześć krajów: Litwę, Łotwę, Maltę, Słowację, Bułgarię i Rumunie.
    W grudniu Polska zamknęła kolejny rozdział negocjacji akcesyjnych, obejmujących 30 dziedzin. W sumie w ciągu całego 1999 roku zamknięto negocjacje w dziewięciu dziedzinach (m.in. unia walutowa, stosunki zewnętrzne).

2000

    30 stycznia KE zaproponowała przeznaczenie w budżecie unijnym na lata 2004-2006 nieco ponad 40 mld euro dla nowych członków, w tym około 20 mld euro dla Polski. Największą pozycje w budżecie miałyby stanowić fundusze strukturalne (dla Polski 12,8 mld euro na trzy lata).
    21 marca Polska i Unia Europejska zakończyły trudne negocjacje w dziale „swobodny przepływ kapitału”, obejmującym obrót ziemi. Unia przystała na 12-letni okres przejściowy, w czasie którego Polska będzie miała prawo ściśle kontrolować i odmawiać sprzedaży ziemi rolniczej i leśnej unijnym spółkom i nierolnikom oraz na siedmio- (województwa zachodnie i północne) lub trzyletni (woj. wschodnie i południowe) okres dzierżawy, który musi poprzedzać zakup gruntów przez unijnego rolnika, który osiedla się w Polsce i własnoręcznie uprawia ziemie.
    10 czerwca zostały zamknięte kolejne działy w negocjacjach członkowskich Polski z Unia Europejska. W sumie zakończono rokowania w 25 z 30 obszarów negocjacyjnych.
    28 czerwca na sesji rokowań z UE na temat rolnictwa Polska oświadczyła, ze polscy rolnicy po wejściu do UE musza mieć zapewnione równe warunki konkurencji i nie zgodziła się na 10- letni okres dochodzenia do pełnych dopłat.
    1 października Polska i UE formalnie zakończyły negocjacje o polityce regionalnej. Nie ustalono jednak, ile pieniędzy Polska może otrzymać z unijnych funduszy strukturalnych i spójności. Był to 27. zamknięty obszar rokowań. Otwarte pozostały: polityka konkurencji, rolnictwo i budżet.
    9 października Komisja Europejska na sesji Parlamentu Europejskiego zarekomendowała zakończenie w tym roku negocjacji członkowskich z Polska i dziewięcioma innymi krajami (Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Słowacja, Słowenia i Węgry), uznając je za gotowe do członkostwa w Unii Europejskiej w 2004 roku.
    24-25 października szczyt Unii Europejskiej w Brukseli przyjął decyzje, umożliwiające Polsce i 9 innym krajom kandydującym przystąpienie do Unii w 2004 roku. Unia potwierdziła determinację, żeby zakończyć negocjacje członkowskie z tymi krajami na szczycie w Kopenhadze 12-13 i podpisać Traktat o ich przystąpieniu w Atenach w kwietniu 2003 roku.
    Przywódcy zatwierdzili propozycje Komisji, żeby zacząć obejmować nowych członków dopłatami dla rolników od 25 proc. teoretycznie należnych dopłat w 2004 roku, a następnie zwiększał je do 30, 35, 40, 50, 60, 70, 80 i 90 w kolejnych latach aż do 100 proc. w 2013 roku. Przywódcy zaoferowali 10 kandydatom na lata 2004-2006 łącznie 23 mld euro z funduszy dla uboższych krajów i regionów, o 2,6 mld euro mniej niż proponowała KE. Polska mogłaby wykorzystać z tego do 12,4 mld euro, czyli o 1,4 mld mniej niż chciała Komisja.
    18 listopada ministrowie spraw zagranicznych Piętnastki ustalili 1 maja 2004 r. jako datę rozszerzenia Unii Europejskiej o Polskę i dziewięć pozostałych krajów kandydujących.
    20 listopada Parlament Europejski przyjął raport o postępach procesu rozszerzenia UE. W części dotyczącej Polski wskazano m.in. na dystans miedzy przyjmowaniem dorobku prawnego UE a jego wdrażaniem, szczególnie jeżeli chodzi o rolnictwo, bezpieczeństwo żywności, leki i cła.
    26 listopada premier Danii zaproponował Polsce możliwość podwyższenia poziomu dopłat dla rolników do 40 proc. (propozycja KE – 25 proc.). Powiedział, że na ten cel można by wykorzystywać do 20 proc. funduszy na rozwój wsi. W pakiecie zaproponowano m.in. podwyższenie limitów produkcyjnych mleka. Według Danii, dałoby to Polsce bilans netto w 2004 r. ok. 1,5 mld euro, a za lata 2004- 2006 na poziomie 6,5 mld euro.
    Premier Leszek Miller uznał propozycje finansowe Danii za postęp jeżeli chodzi o „ogólny bilans”, ale zaznaczył, że „negocjacje będą trwały do końca”.
    10 grudnia ministrowie spraw zagranicznych państw UE zaaprobowali pakiet akcesyjny przygotowany przez Danie, ale kluczowe kwestie finansowe pozostawili szczytowi w Kopenhadze.
    Tego samego dnia premierzy Polski, Czech, Węgier i Słowacji zaapelowali na lamach dziennika „Financial Times” do przywódców Piętnastki, by „historyczny wymiar największego europejskiego rozszerzenia” znalazł „odzwierciedlenie w całościowym finansowym pakiecie ukierunkowanym na ten cel”.